ხალხური

გამოცანები

ერთ მინდორზედა დახტოდა
ერთი უკუდო კატაო,
რაც საკუდეზე დააკლდა,
ყურებზე მოემატაო.

უხელოდ წნული საცერი
მაღლა კუთხეში ჰკიდია,
სხვისთვის მახეა, პატრონის
დერეფანი და ხიდია.

ღამე ქრება, დღე ენთება.

თავს ხერხი, ბოლოს ნამგალი.

ერთ ფეხზე შეკუნტულია,
ქუდი ჰხურავს თავზე,
ტყეში უთვალავს შეხვდები,
უფრო – ნაწვიმარზე.

თეთრმა სუფრამ მთელი სოფელი დაფარა.
 

წითელ ჭურში წითელი კენჭები აწყვია.
 

ღამე ქრება, დღე ენთება.
 

დიდ გუმბათში აქა-იქ ცეცხლი ანთია.
 

გარეთ ატლასი, შიგნით ათასი.
 

თავს გვაფარია ბანივით,
მსუბუქია და ვრცელია,
რაც უნდა მაღალი იყო,
არ მიგიწვდება ხელია.
 

გამოცანას მოგახსენებ,
დიდი არაფერიაო,
ალაგ წითელ, ალაგ ყვითელ,
ალაგ ალის ფერიაო.
 

თავხერხა, ბოლონამგალა,
დაჰყვება მთელი ამალა.
 

აი, ეს საჩუქარი,
მშვენიერი რამ არი, -
მზემ გამოჭდა დედისთვის
შვიდი ფერის ქამარი.
 

ის რომელი ცხოველია,
ჩუმად რომ დაიარება,
კატის კნავილს თუ გაიგებს,
იმწამსვე დაიმალება?
 

თავი უგავს სავსე მთვარეს,
მარცვლები აქვს ერთობ ხშირი,
დგას ამაყად და მთელი დღე
მიუპყრია მზისკენ პირი.
 

ერთმა პატარა ბზიულამ
ხალხი აავსო შარბათით,
დაზამთრებამდე მუშაობს,
არ იცის კვირა, შაბათი.
 

არც გემო აქვს და არც ფერი,
ჩვენვის არის კაი ფერი,
ქვეყანაზე რომ არ იყოს,
მოისპობა ყველაფერი.
 

ერთსა ალვისა ხეზედა
თორმეტი ტოტი გრძელია,
ოთხ-ოთხი თხილი ასხია
გამოსაცნობად ძნელია,
შვიდ-შვიდი კურკა შიგ უდევს,
ახალია და ძველია,
ამისი გამომცნობელი
ჭკვიანია და ბრძენია.
 

შიგნით გული, გურგუმული,
გარეთ კანი ატლასია,
ირგვლივ ჯარი ახვევია,
შუბოსანი ათასია.
 

ერთი პატარა მანანა ხან გაიცინებს, ხან – არა.
 

ერთსა რამეს სულიერსა
ჯიხური ზურგით დააქვსო,
თავისსა წილობაზედა
ყველაზე დიდი რქა აქვსო.
 

დავკარ ხმალი, არ დააჩნდა კვალი.
 

ერთი ხე მიდგა, 12 ტოტი და 365 ფოთოლი ასხია.
 

ჭკუა-გონების ფარ-ხმალი,
პატარა მოუსვენარი,
ზოგჯერ მალამოდ სახმარი,
ზოგჯერ გველივით მკბენარი.
 

ერთი სტუმარი მეწვია,
მის დღეში უსტუმრებელი,
იმას საჭმელი მივართვი,
სუფრაზე დაუდებელი.
 

რაა შვიდფერი ქამარი –
მზისა და წვიმის შობილი?
 

ამ უცნაურ მასპინძელს
მუდამ ასე ნებავს,
კარებამდე მიგიყვანს,
შიგ არ შემოგყვება.
 

ეკლით მოსილი ნაყოფის
კანი ყავისფერია,
შეჭამ შემწვარს, მოხარშულს,
უმიც გემრიელია.
 

უსულო ვნახე ორსული,
სულიერისა მშობელი,
შვილსა შობს, დედა მოკვდება,
ვინ არის გამომცნობელი?
 

ორჯერ შობილი ერთხელ კვდება.
 

წყალში ზის – თევზი არ არის,
ბალახს ძოვს – ძროხა არ არის,
ღუღუნებს – მტრედი არ არის.
 

მუნჯი ვარ და სხვას ვასწავლი.
 

აბა, რა მქვია სახელად,
მეც ყვავილი ვარ ველისა,
მიყვარს წითელი სამოსი,
კოხტად დაჭერა ყელისა.
 

სახლი ხმაურობს, შიგ მყოფნი ჩუმად არიან.

ერთი სულიერია, უკარო ციხიდან გამოდის.
 

არცა ენა აქვს და არცა თვალი,
ხან მოამბეა, ხან მომღერალი.
 

ხან სუფთაა, წყნარი, მშვიდი,
ხან მღვრიე და მოსარიდი,
დღით და ღამით მიდის დაბლა,
მან არ იცის ძილი, დაღლა.
 

მირბის, მიქროლავს უჩინრად,
მიჰკივის, როგორც მთვრალია.
კლდეებზე დადის უვნებლად,
ვერ შეაყენებს წყალია.
იმისი წესი ეს არის,
მიხვედრა თქვენი ვალია.
 

გადავაბრუნე, შევხედე:
ქვაია, აბა, რაია?
ზევით დავდევი, კვერცხსა დებს:
ქათამია, თუ რაია?
გარეთ გავუშვი, ბალახს ძოვს:
ძროხაა, აბა, რაია?
 

წვერი აქვს, კაცი არ არის;
ბალახს ძოვს, ცხენი არ არის;
რქები აქვს, ხარი არ არის.
 

ხის ტოტებზე დარბის, დახტის,
გაჩერებულს ვინ ნახავს?
თხილს და კაკალს აგროვებს
და ზამთრისთვის ინახავს.
 

ერთი სახის სიმდიდრეა,
მას ხელი არ ეკიდება,
არც წართმევა შეიძლება
და არც ფულით იყიდება,
მოხუცი თუ ახალგაზრდა
ამ სიმდიდრით იდიდება.

ხან ძველია, ხან ახალი,
ხან ბურთია, ხან ნამგალი.
 

ხან მრისხანე და ხან მშვიდი,
არ გაიდება იმაზე ხიდი.
 

სტუმარი თუ მასპინძელი,
ყველა ართმევს იმას ხელს,
მუდამ ჩუმად, მშვიდად არის,
არც გვარს ამბობს, არც სახელს.
 

თეთრი არის თოვლივითა
და კრიალა ბროლივითა,
ერიდება იმას ენა,
რადგან იცის მწარედ კბენა.
 

კბილები მაქვს, პირი – არა,
მაგრამ ჩემთვის ესეც კმარა,
როცა მოდის ჩემი ჯერი,
კიდეც ვჭამ და კიდეც ვმღერი.
 

გზადა აქვს წყალი,
არა აქვს თვალი,
მიდის და მიდის,
არ რჩება კვალი.
 

ჭურჭელია მუცელდიდი,
იმეორებს, რასაც იტყვი.
 

ძილშიც ფხიზლობს,
თვალს არ ხუჭავს;
ყურები აქვს მეტად დიდი.
თუ კომბოსტო გითესია,
არ შეჭამოს, გაუფრთხილდი.
 

შვიდი ფერი მმოსია,
ვჩნდები წვიმის შემდეგ,
ცას და მიწას ვაერთებ,
ნელა ვქრები მერე.
 

თეთრი ხნული, შავი თესლი;
თესლი მთესველს ეუბნება.
 

ოთხთა ძმათა, ტანით ტოლთა, თავზედ ჰხურავთ ერთუი ქუდი.
 

ერთი საბელი მაქვს: ვკეცე, ვკეცე, ვერ დავკეცე.
 

ერთი რამა სულიერი,
მიწა-მიწა მძრომელია,
კაი ვაჟიკაცისათვის
თავსა წამომდგომელია;
სამჯერ გითხარ მის სახელი,
აბა, მითხარ რომელია?
 

ერთსა ალვისა ხეზედა თორმეტი ტოტი აბია,
სცვივა და სცვივა ფოთლები,
ისევ იმდენი ასხია.
 

აქეთ გორა, იქით გორა, შიგ შუაში დევი გორავს.
 

ერთნაირი ჯამია, კაცზედ პირქვე ამხია.
 

ერთი პატარა საყდარია, რამდენიც არ უნდა უარო, კარებს ვერ უპოვნი.
 

თავზე გვირგვინი ადგია, მორთული მეფესავითა,
ფეხებზედა აქვს დეზები, ცხენზე მჯდომ მხედარსავითა,
ყოველ კაცს ადრე აღვიძებს ერთგულ ყარაულსავითა.
 

ასი, ასი, ასლამაზი, ასი კაბა მაცვია,
აბრეშუმის ქოჩორი თავზე გადამვარცხნია.
 

ერთი მოლაპარაკე, ორი მაცქერალი და ორი მსმენელი ერთ კვახზედა სხედან.
 

ერთი სადგომი ვიცი, მუდამ დადის და ყვირის;
არცერთმა მისმა მდგმურმა ლაპარაკი არ იცის.
 

თოფი წყლისა, ტყვია წყლისა, ხეს ეცა და ქვა გაიქცა.
 

მუნჯი ვარ და სხვას ვასწავლი.
 

გრძელსა გზასა ქვიშიანსა
ლომი გარბის ღრიალითა,
რაც კი გზაში რამ შეხვდება,
თან წაიღებს სრიალითა.